burgerinitiatief
burgerinitiatief

GroenLinks wil het burgerinitiatief invoeren in Hollands Kroon

GroenLinks wil inwoners de mogelijkheid bieden om een onderwerp op de agenda van de gemeenteraad te zetten: het burgerinitiatief, een verzoek aan de raad om een voorstel te bespreken en er een standpunt over in te nemen. Onze inwoners kunnen op deze manier laagdrempelig en met directe betrokkenheid een waardevolle bijdrage leveren aan de besluitvorming in de gemeenteraad. Het burgerinitiatief van GroenLinks is een van de vijf voorstellen voor verbetering van de lokale democratie van de raadswerkgroep bestuurlijke vernieuwing. De andere voorstellen zijn: dorpsbegroting, raadsprogramma, jeugdconsultatie, inwonersconsultatie en digitale consultatie. De voorstellen werden gepresenteerd in een beeldvormende vergadering op 1 februari 2018.

Praten over bestuurlijke vernieuwing zonder de inwoners erbij te betrekken?
De vergadering was openbaar, maar de inwoners zijn er niet over ingelicht en ze zijn er niet expliciet voor uitgenodigd. Niemand wist dat dit zou worden besproken. Het is onbegrijpelijk dat de raad praat over voorstellen ter verbetering van de lokale democratie en over burgerparticipatie, zonder de inwoners daarbij te betrekken. Van de 29 raadsleden waren er bovendien maar 17 aanwezig. Hoe serieus neemt Hollands Kroon de burgerparticipatie nu echt? Of is het window dressing?

Burgerinitiatief
GroenLinks wil in Hollands Kroon een verordening burgerinitiatief invoeren. Met het burgerinitiatief willen wij de politiek dichter bij de inwoners brengen. Zij krijgen hiermee de kans zélf de politieke agenda te bepalen. Het burgerinitiatief geeft inwoners de mogelijkheid om onderwerpen die niet op de raadsagenda staan, maar waarvan zij vinden dat ze wél besproken moeten worden, toch op de agenda te plaatsen. Het burgerinitiatief is daarmee een van de meest directe manieren om aan de gemeenteraad duidelijk te maken hoe de samenleving beter kan worden afgestemd op de ideeën en wensen van de inwoners, zonder dat het de gemeenschap splijt in een voor- en een tegenkamp, zoals bijvoorbeeld bij een referendum vaak het geval is.

Wat houdt een burgerinitiatief in, hoe werkt het?
Een aantal inwoners wil dat de raad aandacht besteedt aan een bepaald plan, idee of onderwerp en dat de raad daar een besluit over neemt. In dat geval kunnen zij een burgerinitiatiefvoorstel indienen bij de raad. Dat loopt via de griffie.
Het burgerinitiatief moet aan een aantal voorwaarden voldoen. Er is bijvoorbeeld een bepaald aantal handtekeningen van inwoners die het initiatief steunen voor nodig. Het aantal benodigde handtekeningen is natuurlijk discutabel, maar het doel is het burgerinitiatief zo laagdrempelig mogelijk te maken, dus laat ik het voor de discussie stellen op 25. Kom vooral met een ander voorstel.
Bij het burgerinitiatief gaat het om een nieuw voorstel, niet een reactie op een onderwerp dat de gemeenteraad onlangs heeft behandeld of al op de agenda staat en het gaat uiteraard alleen over onderwerpen waarover de raad een besluit mag nemen volgens de gemeentewet, dus over gemeentelijk beleid.
Het initiatiefvoorstel moet concreet, begrijpelijk uitgewerkt en goed beargumenteerd zijn. De initiatiefnemers hoeven er zelf geen financiële gevolgen voor de gemeente bij te vermelden, maar dat wordt uiteindelijk in de besluitvorming door de raad natuurlijk wel meegewogen.
Raadsleden kunnen de initiatiefnemers bij de uitwerking van het initiatief helpen. Dat doen zij waarschijnlijk ook graag, maar het risico is dan wel aanwezig dat er partijpolitieke motieven insluipen. Onafhankelijk advies inwinnen is het beste, als de initiatiefnemers er alleen niet uitkomen.

Waar gaat het burgerinitiatief over?
Het onderwerp van het burgerinitiatief kan op alles betrekking hebben, lokaal of voor de gehele gemeente. Het onderwerp wordt door de inwoners zelf bepaald. Het burgerinitiatief gaat, voor alle duidelijkheid, niet over het planten van boompjes in een gemeenteperk of iets dergelijks. Dat loopt via het kernbeheer. Het gaat echt over beleid. Inwoners zouden bijvoorbeeld een vuurwerkverbod tijdens de jaarwisseling op de agenda van de gemeenteraad kunnen zetten, een duurzame oplossing voor zwerfvuil of aansluiting van de gemeente bij de Operatie Steenbreek. Je kunt ook denken aan verbetering van de omgevingsvisie, aanleg van wandel- en fietspaden, goede informatievoorziening buiten de digitale kanalen om over gemeentelijke activiteiten, etc. Een initiatief over bijvoorbeeld een persoon of personen, dan wel financiën of belastingen is niet ontvankelijk. Ook een initiatief dat uitsluitend is gericht op privédoeleinden is uitgesloten.

Voldoet het verzoek niet aan de gestelde eisen, dan worden de initiatiefnemers daar zo snel mogelijk van op de hoogte gesteld en geadviseerd het initiatief te wijzigen, dan wel aan te vullen of in te trekken. Dit alles wordt met argumenten toegelicht en het is verder geheel aan de initiatiefnemers om te bepalen wat zij daarmee doen.
Voldoet het verzoek aan de gestelde eisen, dan zal het presidium het uitgewerkte voorstel in overleg op de raadsagenda plaatsen of, als het voor het presidium nog niet geheel duidelijk is wat de consequenties van het voorstel zijn, er een beeldvormende vergadering over houden, waar de initiatiefnemers het een en ander kunnen verduidelijken en waarbij verder iedereen die dat wil aanwezig kan zijn en erover kan meepraten. Gaat alles goed, dan wordt het uitgewerkte voorstel op de raadsagenda geplaatst en zal de raad er een standpunt over innemen. De initiatiefnemers kunnen van heel dichtbij zien hoe de verschillende raadsleden met het initiatiefvoorstel omgaan.
De fracties zullen de indieners uitleggen waarom een voorstel al of niet is aangenomen en waarom zij er vóór of tegen hebben gestemd. Met dit gegeven kunnen de initiatiefnemers de raadsleden en de fracties ook direct benaderen om zich te verantwoorden. Bij het burgerinitiatief is het zo dat de raad de bevoegde instantie is en blijft om het besluit te nemen. Initiatiefnemers moeten er rekening mee houden dat het voorstel ook kan worden afgewezen, net als de raadsvoorstellen van het college.

Kortom, het burgerinitiatief is een laagdrempelige manier voor onze inwoners om daadwerkelijk een bijdrage te leveren aan de totstandkoming van het beleid van de gemeente. In verschillende gemeenten is dit al mogelijk, bijvoorbeeld in Heerhugowaard, Winterswijk, Alkmaar, Middelburg, Oldebroek, Almere, Hellevoetsluis, Amsterdam en Utrecht.